Op 30 januari 2024 schreef Amnesty International haar visie voor de internetconsultatie bij het voorstel voor de Wet van het lid Ellemeet bij wijziging van het Wetboek van Strafrecht, de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, de Wet afbreking zwangerschap en enige andere wetten in verband met het schrappen van abortus uit het strafrecht.
Decriminalisering
Volledige decriminalisering van abortus is volgens Amnesty International een essentieel onderdeel van het respecteren, beschermen en vervullen van de mensenrechten van alle mensen die zwanger kunnen worden. Zoals deze tekst al aangeeft mag er niet alleen meer over ‘vouwen’ worden gesproken maar moet het taalgebruik worden aangepast naar “vrouwen, meisjes en mensen die zwanger kunnen worden”. Inmiddels zien we dit taalgebruik al regelmatig terug in artikelen in de landelijke media. Fiom[1] hanteerde dit taalgebruik al voor het uitbrengen van dit advies van Amnesty International. Internationaal[2] is er al jaren een grote lobby gaanden om ‘inclusief taalgebruik’ te hanteren. Deze aanbeveling van Amnesty International kan dus afgevinkt worden.
Mediarichtlijn
Een tweede aanbeveling die gedaan werd is: gebruik de medisch-juridische termen ‘embryo’ en ‘foetus’in plaats van ‘ongeboren leven’. Als grond hiervoor wordt verwezen naar internationale wetten dat wettelijke bescherming van mensenrechten, waaronder het recht op leven, alleen van toepassing is na de geboorte en niet daarvoor… De pre-ambule van de internationale verklaring van de rechten van het kind geven een hele ander visie. Recht op medische zorg en bescherming zowel voor als na de geboorte van het kind. In 2024 kwam de pro-abortusorganisatie S.A.F.E[3]. met een aanbeveling voor journalisten en media om het taalgebruik nog verder te sturen. Op 2 april 2026 presenteerde FIOM[4] een vergelijkbare mediarichtlijn over zorgvuldige berichtgeving over abortus. Ook deze aanbeveling kan bij Amnesty International worden afgevinkt.
Afschaffing bedenktijd
De derde aanbeveling is om alle verwijzingen naar verplichte minimale bedenktijden van het wetsvoorstel te verwijderen. Alleen de persoon die een abortus wil, bepaalt of een bedenktijd noodzakelijk is. Sinds 1 januari 2023 is de verplichte vijf dagen bedenktijd al afgeschaft, maar dat gaat Amnesty International nog niet ver genoeg. Als reden wordt aangegeven dat het aan de persoon is die de zwangerschap wil beëindigen om te bepalen of een termijn noodzakelijk is en zo ja, hoelang deze termijn moet duren. Deze aanbeveling kan nog niet worden afgevinkt.
Afschaffing Noodsituatie
Schrap denigrerende teksten over ‘de noodsituatie’ is de volgende aanbeveling van Amnesty International. Schrap het artikel van het wetsvoorstel waarin staat dat de zwangere persoon voor het verkrijgen van een abortus altijd moet aantonen dat er sprake is van een noodsituatie die abortus onvermijdelijk maakt nadat andere opties zijn onderzocht.Met de komst van de website thuisabortus is deze wens van Amnesty International in vervulling gegaan. Volgens de initiatiefnemer van de site waar online een recept voor abortuspillen kunnen worden aangevraagd, is het niet nodig dat een zwangere vrouw een arts bezoekt. Maar waarom moeten vrouwen op gesprek als ze al weten wat ze willen? De keuze is aan een vrouw zelf.” Aldus Leusink. Wederom een aanbeveling die afgevinkt kan worden.
Mogelijke gevolgen
Schrap denigrerende teksten over ”de gevolgen voor haarzelf en de haren” staat ook op het verlanglijstje van Amesty International. Al jaren worden alle onderzoeken die wél gevolgen aantonen gebagatelliseerd en ontkend. Een abortus mag gewoonweg niet fout zijn of mogelijke gevolgen hebben. Amnesty International benadrukt dat alleen de persoon die de zwangerschap wil beëindigen bepaalt of hierover iemand ingelicht moet worden en zo ja, wie. Alleen deze persoon is zwanger en besluit over de zwangerschapsbeëindiging. De mening van anderen is daarbij irrelevant. De autonome beslissing moet genomen kunnen worden zonder afhankelijkheid van de toestemming van iemand anders (zoals een voogd, partner, arts etc.). En nu mogen zelfs de partner, meestal de verwekker, of zelfs een voogd niet bij de abortus betrokken worden. De nieuwe website thuisabortus heeft ook aan deze wens voldaan. Op het aanvraagformulier[5] is geen enkele aandacht voor de partner of voogd te vinden. Je kan wel invullen dat je een partner hebt. Echter in de toelichting staat te lezen: “Deze vraag is verplicht omdat wij statistische gegevens moeten aanleveren aan de Inspectie Gezondheidszorg. Voor de behandeling hoeven wij dit niet te weten”. En weer kan een aanbeveling worden afgevinkt.
WHO Advies
Integreer het WHO-advies over de abortuspil en mogelijkheid tot zelfmedicatie en geef hier meer bekendheid aan. Zo luidt de volgende aanbeveling van Amnesty International. De website thuisabortus vervuld ook deze aanbeveling. In een vraag en antwoord document[6] op de site staat: “Is het erg als vrouwen de medicatie nemen en toch langer zwanger blijken te zijn dan in eerste instantie vastgesteld? Dit is niet direct ernstig. De WHO beschouwt de abortuspil tot 12 weken als veilig voor gebruik in de thuissituatie”. Het advies van de WHO is inmiddels geïntegreerd in de website van thuisabortus. In Nederland is de abortuspil echter wettelijk toegestaan tot 9 weken. Het vraag en antwoord document laat zien dat de initiatiefnemers van de site het niet zo nauw nemen met de Nederlandse wetgeving. De site heeft enorme aandacht gekregen in de Nederlandse media, alle media hebben er over geschreven of gesproken. Ook deze aanbeveling van Amnesty International kan inmiddels worden afgevinkt
Weigerhuisarts
Een van de laatste aanbevelingen is dat de toegang tot en de continuïteit van abortuszorg tegen belemmeringen veroorzaakt door gewetensbezwaren beschermd moet worden. Dit is een zorgelijke aanbeveling. Op 1 januari 2025 mochten huisartsen de abortuspil gaan voorschrijven. Er was gerekend met 30 tot 50% en nu bijna anderhalf jaar later blijft de teller steken bij slechts 4%. De animo onder huisartsen is bijzonder laag. Ze willen dit gewoon niet!
Sinds 2001 is het homohuwelijk ingesteld in ons land. Ambtenaren die hier niet aan mee wilden werken, werden ‘weigerambtenaren genoemd. Sinds juni 2014 is het niet meer mogelijk om op basis van gewetensbezwaren ‘weigerambtenaar’ te zijn. Is dit het voorbeeld voor de huisartsen die niet mee willen werken aan een abortus, wordt hij of zij straks een ‘weigerhuisarts’ genoemd en wellicht jaren later er geen ruimte meer is voor het geweten? Wanneer het aan de Raad van Europa ligt wordt ook dit realiteit[7]. In oktober wordt binnen de Europese Unie een ontwerpresolutie bediscussieerd waarin inperking wordt bepleit van de mogelijkheid voor artsen om abortus te weigeren op grond van gewetensbezwaren.
Het ongeboren kind
Zeer opmerkelijk dat de internationale mensenrechten organisatie Amnesty International bij geen enkele aanbeveling oog heeft voor de mensenrechten van het ongeboren kind. In de aanbevelingen komt het woord kind zelfs nergens voor in de tekst! Je zou van deze organisatie verwachten dat mensenrechten gelden voor álle mensen! Ook de ongeboren mensen.
[1] Zwanger wat nu_brochure-2023-1-11_0.pdf pag 6
[2] Stop met de taalstrijd rond ‘mensen met een baarmoeder’ – De Correspondent
[3] SAFE-guide-Dutch-The-Netherlands.pdf
[4] Fiom-mediarichtlijn voor zorgvuldige berichtgeving over abortus | Fiom
[6] https://thuisabortus.nl/wp-content/uploads/2026/03/QA-Thuisabortus.nl_.pdf
[7] Ontwerpresolutie RvE: Zorg moet instaan voor recht abortus
