De splinter en de balk van de pro-gender- en pro-abortusbeweging

Omslagen van de rapporten Tip of the Iceberg, The Next Wave en The Hate Review

In 2021 verscheen het rapport: ‘Tip of the Iceberg – Religious Extremist Funders against Human Rights for Sexuality and Reproductive Health in Europe 2009 – 2018’. Dit rapport is geschreven door een goed gefinancierde lobby-club in Brussel het European Parliamentary Forum for Sexual and Reproductive Rights (EPF). Uit dit onderzoek zou blijken dat er grote geldstromen vanuit onder andere Rusland en Amerika naar Europese anti-gender- en anti-abortusorganisaties gaan.

EPF is echter geen wetenschappelijk onderzoeksinstituut, maar een Europese belangenorganisatie die zich, zoals de naam al aangeeft, inzet voor meer seksuele en reproductieve rechten in Europa. Het rapport onderzocht de geldstromen over een periode van tien jaar. In januari 2024 kwam Wieke Paulusma (D66) hiermee in de Tweede Kamer en betoogde dat ze enorm was geschrokken van deze geldstromen. Echter ze bleek de plank volledig mis te slaan en de Kamer met haar betoog op het verkeerde been te zetten.

Een jaar later, in 2025, verscheen een tweede rapport: ‘The Next Wave – How Religious Extremism Is Reclaiming Power’. In dit rapport bleken de bedragen nog hoger te zijn dan in het eerste rapport. Nard Lodewijk, onderzoeksjournalist bij EW onderzocht dit rapport naar aanleiding van de uitspraak van Rob Jetten op het partijcongres van D66 in 2026. Jetten zei toen: ‘We gaan die lui niet laten winnen, maar we gaan ze vol op hun bek slaan’. Jan Paternotte, fractievoorzitter van D66 in de Tweede Kamer versterkte deze uitspraak enkele dagen later in het RTL programma Renze van dinsdag 29 september. Hij haalde uit naar die organisaties die zich tegen LHBTI en tegen abortus verzetten.

Nard Lodewijk dook dus in de rapporten en ontdekte dat EPF wel een hele bijzondere interpretatie van het woord van ‘financiering’ hanteerde. In het rapport liggen 275 organisaties onder hun vergrootglas. Echter van maar liefst 170 organisaties blijken alle financiële gegevens te ontbreken. En bij grote organisaties is in de rapporten totaal onduidelijk welk gedeelte van het geld naar genoemde activiteiten zouden gaan. Voor het gemak heeft EPF alle financiën van die organisaties maar opgevoerd in plaats van het te splitsen. Uit de wel beschikbare financiële jaarcijfers kon namelijk niet aangetoond worden waar de inkomsten vandaan kwamen. Amerika en Rusland worden genoemd.

Waar komt de verdachtmaking dan wel vandaan? Enkele voorbeelden. Alex van Vuuren, voormalig medewerker van stichting Schreeuw om Leven, heeft in 2014 een congres bezocht in Rusland. Zijn verblijfs- en deelnamekosten zijn vanuit een Russische organisatie betaald. Niet meer, niet minder. Dit is ‘peanuts’ vergeleken bij de vele miljoenen die vanuit Nederland naar nationale en internationale organisaties gaan die seksuele reproductieve rechten promoten. Een ander voorbeeld is Siriz. Een organisatie die hulpgesprekken voert met onbedoeld zwangere vrouwen. Siriz wordt gemonitord door de overheid om zo te controleren of ze geen sturende informatie geven. In de afgelopen jaren is één keer vastgesteld dat een gesprek als sturend kon worden aangemerkt. Nard Lodewijk schrijft in zijn artikel van EW dat in 2024 Nivel een onderzoek hiernaar heeft uitgevoerd en constateerde dat er geen sprake was van expliciete sturing in de richting van abortus of juist het uitdragen van de zwangerschap.

Het EPF berekende dat in de periode van 2019 tot 2023 er in Nederland 40,3 miljoen aan ‘anti-gender funding’ omging. Het gaat dan om de totale inkomsten van alle organisaties, niet om het besteedde geld dat voor anti-gender of anti-abortus is ingezet. De inkomsten van Siriz vormen maar liefst 40% van dat gehele bedrag. Terwijl hier ook de moeder- en kindhuizen van worden betaald én Siriz géén sturende organisatie is.

De conclusie van Nard Lodewijk is dat van de claim van Paternotte er maar weinig overblijft. Het geschetste beeld dat er veel geld vanuit Rusland en Amerika naar Nederland gepompt wordt voor Nederlandse haatcampagnes, wordt in het door Paternotte aangehaalde onderzoek (The tip of the iceberg) niet aangetoond.

Op dinsdag 10 november 2026 is de motie van SP en PRO om de financiers van de zogenoemde 'antirechtenbeweging' in kaart te brengen en maatregelen te nemen om geldstromen tegen te gaan aangenomen.

Zomaar een selectie van overheidsuitgaven in 2023, die laten zien dat de volgende organisaties, betrokken bij het uitvoeren van en informeren over (vaak promoten van) abortus, grote bedragen uit de rijkskas krijgen:

  • International Planned Parenthood Federation (IPPF; 5.469.000 euro)
  • Marie Stopes International (nu MSI Reproductive Choices; 4.248.000 euro)
  • Stichting Fiom (8.839.000 euro)
  • Nederlands Genootschap van Abortusartsen (NgvA; 189.000 euro)
  • Stichting Rutgers (31.426.000 euro)
  • Women on Waves (95.000 euro)
  • Stichting Hivos (16.671.000 euro)
  • gezamenlijke abortuscentra in Nederland (circa 19.000.000 euro).

Hierbij is niet gerekend met dezelfde rekenmethode van de totale begroting van deze organisaties zoals de EPF wel deed.

De tegenstelling kan niet groter zijn!