Al jaren lopen de zorgkosten in Nederland op. Nederlanders voelen dat in hun portemonnee door de steeds hogere premie van de zorgverzekering. Ook het eigen risico staat ieder jaar weer ter discussie.
Voor de stijgende kosten zijn diverse oorzaken. Door de medische vooruitgang komen nieuwe dure medicijnen en behandelingen beschikbaar. Ouderen worden steeds ouder en de gemiddelde leeftijd wordt steeds hoger. Dit wordt gezien als ‘dubbele vergrijzing’.[1] Tegelijkertijd worden er steeds minder kinderen geboren. Velen maken zich daar zorgen over.[2] De oplopende zorgkosten komen grotendeels op de schouders van de werkende bevolking terecht. Wil de overheid de zorgkosten hanteerbaar houden dan is het belangrijk dat kosten zo veel mogelijk worden voorkomen. Inentingen of preventief borstkanker of darmonderzoek en andere initiatieven kunnen mogelijke toekomstige zorgkosten voorkomen. Ook prenataal onderzoek is een belangrijk instrument van de overheid.
Prenatale screening
Doordat er steeds minder kinderen worden geboren, die toch de dragende schouders zijn voor de toekomst, moet de “kwaliteit” van de geboren kinderen wel goed zijn, anders kost het kind extra geld. Een kind met een handicap heeft immers extra zorg nodig. In 2007 is de gratis 20 weken echo ingevoerd. Als er op zo’n 20 weken echo afwijkingen te zien zijn, dan worden ouders gewezen op de mogelijkheid om de zwangerschap af te breken. Op 1 april 2017 kwam de NIPtest beschikbaar bij 10 weken zwangerschap. Door bloedafname kan gescreend worden op de aanwezigheid van het Down, Edwards of Patau syndroom. Vanaf 1 september 2021 kunnen zwangere vrouwen ook de 13 weken echo krijgen.[3] Zodat nog vroeger mogelijke afwijkingen kunnen worden ontdekt waardoor de zwangere vrouwen meer tijd hebben om te overwegen of ze de ze de zwangerschap wel willen uitdragen. Veel aanstaande ouders zijn gespannen voor deze tests: “Is ons kindje wel in orde?” Ze hebben nu nog de vrije keus of ze de zwangerschap wel of niet willen voortzetten. Maar op abortus wordt wel sterk aangedrongen, zo horen we regelmatig.
Doordat vrouwen steeds later aan kinderen beginnen, neemt de kans op een kind met het Down syndroom steeds verder toe. In 2018 werden er nog 167 kinderen met syndroom van Down geboren.[4] Dat aantal neemt al een aantal jaren af. Uit onderzoek blijkt dat inmiddels 85%[5] van de kinderen wordt geaborteerd als er bij een prenatale screening aanwijzingen voor het Downsyndroom zijn.
Een kinderarts vertelde in de NRC[6] dat een dergelijk kindje tijdens zijn leven tussen de 1 en 2 miljoen Euro aan zorgkosten met zich brengt. Nu door middel van de prenatale screening al 85% van de te verwachte kinderen met syndroom van Down wordt geaborteerd, lijkt dat een forse besparing van mogelijke kosten. Een uiterst kille rekensom.
Voltooid leven
Ook bij het einde van het leven zien we een stijging van de zorgkosten, zo is te lezen uit de NZA cijfers.[7] Tegelijk zien we dat de cijfers voor euthanasie hoger worden.[8] Op 7 november 2023 diende D66 in de Tweede Kamer een aangepast wetsvoorstel in voor Voltooid Leven om het voor oudere mensen makkelijker te maken uit het leven te stappen.[9] Dit voorstel is omstreden en nog niet aangenomen.
Om de dekking van de groeiende AOW en zorgkosten op te vangen wordt de pensioenleeftijd voortdurend verhoogd.[10] Het einde is nog niet in zicht. De verhouding tussen het aantal mensen die zorg nodig heeft enerzijds en de werkende groep mensen die die kosten op moeten brengen en moeten leveren anderzijds, hangt als een zwaard van Damocles boven onze regering.
Overige stijgende kosten
Niet alleen stijgen de zorgkosten inclusief het eigen risico voor de Nederlandse burgers, ook andere kosten blijven maar stijgen. Denk aan de energiekosten voor de huishoudens, voor de transportsector die weer doorwerken in de productiekosten. Die zien we allemaal terug in de dagelijkse boodschappen. De hele energietransitie, de verhoging van de defensie uitgaven naar 5% tot 2035 zal de komende jaren nog meer offers vragen van de Nederlandse bevolking. Op dit moment is er een tekort aan 400.000 nieuwe woningen. Het tekort aan woonruimte drijft de huizenprijzen verder op.[11] Hierdoor verslechtert de betaalbaarheid voor de starters. Al deze ontwikkelingen in de kosten zorgen er mede voor dat een kinderwens wordt uitgesteld. Ook de berichten dat de ‘voetafdruk’ van een kind voor het milieu groot is, doet verschillende mensen besluiten dat ze geen kinderen willen.[12][13]
Scheefgroei Nederlandse bevolking
Door alle prenatale screeningsmethoden zullen nog meer vrouwen de extra druk gaan voelen om hun zwangerschap af te breken. Neem daar de gevolgen van de kostenstijgingen bij en ontwikkelingen laten zich raden.
De afgelopen drie jaren is het aantal abortussen met maar liefst 27% gestegen en het aantal levend geboren kinderen daalt steeds verder. In 2010 werden in Nederland nog ruim 184.000 kinderen geboren tegenover 165.000 in 2024. Dit zorgt ervoor dat de abortusratio in dezelfde periode is gestegen van 158 in 2010 naar 215 in 2024 (aantal abortussen per 1.000 levend geboren kinderen).
In 1950 waren er zeven werkende mensen tegenover éen gepensioneerde. In 2025 waren er nog maar drie mensen in de werkzame leeftijd tegenover één gepensioneerde.[14] De verwachting is dat dat nog verder zal dalen. Wellicht onbewust, toch stimuleert de overheid de ontwikkelingen in onze samenleving zodanig dat de scheefgroei in de verdeling van zorgkosten het land volledig lam kan gaan leggen. Het zou daarom goed zijn als de overheid de vrouwen die een abortus overwegen vanwege financiën of de economische situatie, zodanig ondersteunt dat ze de keuze kunnen maken om hun zwangerschap uit te dragen. Zoals in Italië is doorgevoerd. Hiervoor hebben we dan wel inzicht nodig in de abortusoverwegingen om concreet gerichte hulp te kunnen bieden. We zien echter tegenovergestelde processen. De overheid maakt helaas abortus steeds eenvoudiger en wil juist niet mee werken aan die inzichtelijkheid. Dit zijn gemiste kansen!
Kees van Helden
Algemeen coördinator vereniging Kies Leven
[1] Bevolking | Vergrijzing | Volksgezondheid en Zorg
[2] Waar blijven de baby’s? Waarom het geboortecijfer blijft dalen, in Nederland en ver daarbuiten | de Volkskrant
[3] De 13 wekenecho vanaf vandaag beschikbaar voor zwangeren | RIVM
[4] Downsyndroom | Aantal geborenen | Volksgezondheid en Zorg
[5] Downsyndroom | Aantal geborenen | Volksgezondheid en Zorg
[6] ‘En kind met Down kost 1 tot 2 miljoen euro’ – NRC
[7] NZa: Stijgende kosten en niet passende zorg in laatste levensfase – Skipr
[8] Cijfers 2021-2025 | Regionale Toetsingscommissie Euthanasie
[9] Lijden aan het leven (voltooid leven) | KNMG
[10] Gemiddelde pensioenleeftijd gestegen naar 66 jaar en 4 maanden | CBS
[11]De woningmarkt | De Nederlandsche Bank
[12] Monique (53) wordt geen oma vanwege de klimaatcrisis: “Amber wil daardoor absoluut geen kinderen”
[13] Bewust kinderloos om klimaatcrisis, oorlog of verhardende maatschappij – Omroep Brabant: het laatste nieuws uit Brabant, sport en informatie uit jouw regio.
