Bron: Gereformeerd Venster
Draagmoederschap roept wereldwijd veel discussie op. In Waar ben je, mama? vertelt Olivia Maurel haar aangrijpende levensverhaal als vrouw die zelf via draagmoederschap ter wereld kwam. Vanuit haar persoonlijke ervaringen belicht zij de ethische bezwaren tegen deze praktijk en beschrijft zij haar inzet in de internationale strijd tegen de legalisering ervan. Daarmee biedt dit boek zowel een indringend persoonlijk getuigenis als een kritische beschouwing van een actueel maatschappelijk vraagstuk.
Indeling
Het boek bestaat, na de verantwoording door de vertaler-uitgever Etienne Van Camp, een voorwoord door kinder- en jeugdpsychiater dr. Binu Singh, een woord vooraf door Maurel en een proloog, uit twee delen. In het eerste deel vertelt Olivia Maurel, als kind van de eerste generatie die uit een draagmoeder is geboren, haar levensgeschiedenis en in het tweede deel wordt veel informatie gegeven over draagmoederschap en de (internationale) strijd tegen dit fenomeen. Tot slot bevat het boek twee bijlagen (de Verklaring van Casablanca en artikelen uit een draagmoederschapscontract) en een dankwoord.
Op zoek naar haar oorsprong
Olivia Maurel is een kind van rijke ouders, die de ene helft van het jaar in Frankrijk, en de andere helft in Amerika wonen. Maurel beschrijft in het eerste deel hoe zij vanaf haar prille jeugd een groot gemis voelt dat ze niet kan verklaren, maar waardoor ze zich altijd ongelukkig voelt. Ze voelt altijd een afstand tot haar moeder en ze voelt zich meer verbonden met haar vader. Om het gevoel van verlatenheid te overstemmen, gebruikt ze in haar puberteit alcohol en drugs. Intussen heeft ze veel vragen over haar babytijd, die ze niet aan haar ouders mag stellen. Ook de leeftijd van haar moeder, die elf jaar ouder is dan haar vader en 49 jaar oud was op het moment dat ze geboren werd, mag ze niet weten. Ze weet dat ze in Kentucky in de Verenigde Staten is geboren, maar waarom ze juist daar geboren is, terwijl ze daar nooit hebben gewoond, willen haar ouders haar niet vertellen.
Een schokkende ontdekking
Als ze bijna naar de universiteit gaat, ontdekt ze via internet dat er in Kentucky een kliniek is waar kinderen via een draagmoeder geboren worden en waar echtparen met een kinderwens een kind kunnen ‘bestellen’. Dit gegeven roept veel vragen bij haar op, maar geeft haar vanbinnen ook de zekerheid dat ze in die kliniek geboren is en dat haar moeder dus niet haar eigen moeder is. Omdat ze op haar vader lijkt en wel een band met hem voelt, twijfelt ze er niet aan dat hij wel haar echte vader is. Intussen voelt ze zich erg ongelukkig, heeft ze veel last van verlatingsangst, heeft ze relaties met allerlei vriendjes, wordt ze verkracht en laat ze, hoewel met veel verdriet, abortus plegen. Pas als ze Matthias, haar man, heeft leren kennen, leert ze wat onvoorwaardelijke liefde is.
Het laatste puzzelstukje
Als ze getrouwd is en drie kinderen heeft, krijgt ze van haar schoonmoeder een DNA-kit, waarmee ze haar DNA laat bepalen, zodat ze kan proberen te achterhalen wie haar biologische moeder is. Via een nicht en een halfbroer lukt het haar contact met haar biologische moeder te krijgen en het emotionele sms-gesprek dat ze met haar heeft, is letterlijk in het boek weergegeven. Ik citeer haar moeder: “Ik praatte veel tegen je toen je nog in mijn buik zat. Ik wilde dat je wist hoeveel ik van je hield, dat ik altijd bij je zou zijn in gedachten, en dat ik je een leven als prinses toewenste” (pag. 112). Daarmee is het laatste puzzelstukje van haar afkomst gelegd. Dit eerste deel leest vlot en laat de lezer achter met het gevoel en de gedachte dat echtparen die een kinderwens hebben, dit toch zeker niet moeten verwezenlijken door gebruik te maken van een draagmoeder, ook als dit legaal zou zijn.
De markt rond draagmoederschap
In het tweede deel beschrijft de auteur de (internationale) strijd tegen legalisering van het draagmoederschap. Ze beschrijft hoe wensouders en draagmoeders met elkaar in contact komen en hoe het draagmoederschapstraject vervolgens verloopt: vrouwen die in geldnood zitten, melden zich vaak via agentschappen (die daar veel geld voor krijgen) aan bij een vruchtbaarheidskliniek. Ook wensouders (zowel hetero- als homostellen) komen vaak via een goedbetaalde tussenpersoon bij zo’n kliniek terecht. De kliniek verdient er (veel) geld aan, evenals de betrokken artsen, recruiters van bureaus die eiceldonoren en spermadonoren werven, psychologen, advocaten, banken en ambtenaren van de burgerlijke stand. Een voorbeeld: In Californië kost een kind tussen de 110.000 en 250.000 dollar. Hiervan gaat 30.000 tot 50.000 dollar naar de draagmoeder en de rest gaat naar de andere betrokken partijen.
Geen zeggenschap meer over eigen lichaam
Is het contract getekend en is de draagmoeder zwanger, dan heeft ze niets meer over zichzelf te vertellen totdat het kind is geboren. Wensouders kunnen een dieet voorschrijven, kunnen bepalen waar ze wel of niet heen mag, welke medische behandeling ze wel en niet mag krijgen en mogen ook bepalen of er, bij het vinden van een afwijking op een echo, een abortus moet plaatsvinden. Bij commercieel draagmoederschap wordt het lichaam van de vrouw gebruikt om de kinderwens van een rijk (echt)paar of een alleenstaande (!) te vervullen, terwijl er geen aandacht is voor zowel de zware lichamelijke als mentale belasting van de vrouw.
Het kind als vergeten partij
Daarbij komt dat het een misdaad is om een kind willens en wetens vlak na de geboorte van zijn of haar moeder te beroven. In het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind staat dat de ondertekenaars maatregelen moeten nemen zodat voorkomen kan worden dat kinderen worden ontvoerd, verkocht of verhandeld (pag. 186). Ook hebben kinderen er volgens dit verdrag recht op hun ouders te kennen en door hen te worden opgevoed (art. 7). Door voorstanders van draagmoederschap wordt niet naar het belang van het kind gekeken. Het is dapper dat Olivia Maurel in dit boek op een open wijze verslag doet van haar moeilijke leven. Veel kinderen van draagmoeders durven dit niet aan uit loyaliteit jegens hun ouders, die immers heel veel geld hebben betaald om hen te ‘kopen’. Wie meer informatie zoekt over draagmoederschap, kan in dit boek zeker veel vinden!
Conclusie
Hoewel het erg jammer is dat de auteur het onderwerp niet belicht vanuit een religieus standpunt (ze zegt niet in God te geloven), reikt het boek veel feiten aan, waarmee we, op grond van Gods Woord, argumenten kunnen aandragen om draagmoederschap grondig af te wijzen. Wat mij betreft kent het boek twee minpunten: Gods Naam wordt enkele keren misbruikt en er komen veel taalfouten in voor. Verder beveel ik dit actuele boek, vooral vanwege de hoeveelheid informatie over het onderwerp, hartelijk aan!
C.A. van Zwieten-Oosterom
Boekgegevens:
Waar ben je, mama? Het aangrijpende verhaal van een vrouw die uit draagmoederschap werd geboren, Olivia Maurel. Grands Boulevards Editions, België, 2025; Paperback 296 pag., ISBN 9789083360065; Prijs: € 24,90.
